Przenośny detektor cyjanowodoru (HCN)
Przenośny detektor cyjanowodoru to osobiste urządzenie bezpieczeństwa wykrywające i ostrzegające użytkownika przed niebezpiecznym stężeniem HCN w otoczeniu. Osobiste czujniki cyjanowodoru wykorzystywane są zarówno w codziennych pracach, podczas remontów lub awarii instalacji, a także w działaniach ratowniczych w obiektach gdzie istnieje zagrożenie emisji HCN. Mobilne wykrywacze cyjanowodoru stanowią podstawowe wyposażenie wraz ze środkami ochrony indywidualnej pozwalając na bezpieczne wykonywanie pracy w środowisku gdzie może się pojawić cyjanowodór.
Czym jest cyjanowodór?
HCN inaczej zwany “kwasem cyjanowodorowym” lub “kwasem pruskim” to lotna ciecz o charakterystycznym zapachu gorzkich migdałów i bardzo toksycznych właściwościach. Przemysłowo stosowany jako insektycyd, substancja do produkcji leków, tworzyw sztucznych, element syntezy oraz analityki w laboratoriach. Jego właściwości toksyczne zostały także wykorzystane do wykonywania kar śmierci w komorach gazowych, masowej eksterminacji prowadzonej w niemieckich obozach zagłady w formie Cyklonu B w czasie II wojny światowej, a także odwszawiania mundurów oraz bojowego użycia na frontach I wojny światowej. W naturze cyjanowodór występuje w pestkach brzoskwinie, moreli czy wiśni, w gorzkich migdałach oraz w liściach pestkowców. HCN łatwo wchłania się do organizmu drogami oddechowymi i hamuje układ enzymatyczny, w efekcie blokując proces przenoszenia tlenu do tkanek. Objawami zatrucia są zawroty głowy, ból, wzrost tętna, utrata przytomności i ostatecznie śmierć. Jest substancją palną i wybuchową. Wg normy PN-EN ISO/IEC 80079-20-1 stężenie 5,4% v/v to dolna granica wybuchowości (DGW), a stężenie 46%v/v to górna granica wybuchowości, grupa wybuchowości IIB oraz klasa temperaturowa T1.
Obowiązujące regulacje prawne w zakresie detektorów cyjanowodoru
W przepisach zostały określone najwyższe dopuszczalne stężenia cyjanowodoru o wartościach 1 mg/m3 (0,89ppm) wartość średnia (AV - average value) - NDS najwyższe dopuszczalne stężenie oraz 5 mg/m3, (4,45ppm), wartość chwilowa (CV - current value), nieprzekraczalna w żadnym momencie. NDSCh nie wyznaczono. Tak silnie trujące cechy oznaczają, że osobisty miernik cyjanowodoru jest niezbędnym elementem wyposażenia każdego pracownika lub ratownika. Stosowanie wykrywaczy cyjanowodoru jest także wymagane na podstawie regulacji BHP dla każdego pomieszczenia, w którym przechowywany, wykorzystywany lub emitowany może być HCN. Dla substancji, które mają wyznaczony poziom NDSP obowiązkowe jest ciągłe monitorowanie atmosfery np. przenośnymi miernikami cyjanowodoru lub strefowymi detektorami cyjanowodoru.
Przepisy PPOŻ ze względu na palny i wybuchowy charakter tego gazu wymagają wykonania oceny zagrożenia wybuchem (OZW). W magazynach, przy produkcji i napełnianiu zbiorników cyjanowodorem obowiązkowy jest system wyposażony w detektory HCN, a pracownicy powinni mieć na wyposażeniu osobiste wykrywacze cyjanowodoru. Powyższe regulacje nie wykluczają szczegółowych, branżowych zapisów prawnych.
Jak skonstruowany jest czujnik cyjanowodoru?
Sercem każdego przenośnego detektora cyjanowodoru jest element sensoryczny wykrywający obecność gazu. Typowo są tu stosowane sensory elektrochemiczne, których zasada działania opiera się na reakcji chemicznej specjalnie dobranego elektrolitu z gazem co powoduje powstanie ładunku elektrycznego na elektrodach zanurzonych w elektrolicie. Ładunek ten jest następnie wzmacniany i mierzony przez układ elektroniki przenośnego miernika cyjanowodoru co użytkownik widzi w formie cyfr na wyświetlaczu. Całość urządzenia zamknięta jest w wytrzymałej obudowie o stopniu ochrony typowo IP67 lub IP68. Dostęp gazu do komory pomiarowej czujnika cyjanowodoru zapewnia półprzepuszczalna membrana, która uniemożliwia przeniknięcie wody. Typowy osobisty miernik cyjanowodoru posiada uchwyt zatrzaskowy do ubioru i ring zabezpieczający np. do smyczy. Ważne są wymiary i waga urządzenia aby nie przeszkadzały użytkownikowi i tak mocno obciążonemu innym sprzętem. Ułatwiona obsługa jednym przyciskiem i pewny chwyt nawet w rękawicach roboczych to podstawa wygodnej eksploatacji.
Przenośne detektory cyjanowodoru mogą pełnić jedynie funkcję detekcyjną, albo mogą być zintegrowane z systemem bezpieczeństwa pracowników (tzw. Lone Worker). W takim przypadku oprócz funkcji mobilnego miernika cyjanowodoru urządzenie posiada także wbudowany alarm upadku, czujnik bezruchu, cykliczne meldowanie się, alarm SOS i co najważniejsze lokalizację użytkownika oraz głosową komunikację alarmową.
W przypadku przestrzeni otwartych lub prowadzonych prac remontowych stosuje się dodatkowo strefowe detektory cyjanowodoru. Ustawiane są one w newralgicznych punktach, aby na bieżąco monitorować atmosferę w zagrożonym obszarze. Dzięki wbudowanej komunikacji bezprzewodowej przesyłają one dane pomiarowe oraz sygnały alarmowe w czasie rzeczywistym do centralnego systemu nadzoru, co pozwala na natychmiastowe podjęcie działań zabezpieczających.
Zakres pomiarowy w miernikach cyjanowodoru
Typowo stosowany zakres pomiarowy to 0-100ppm chociaż są dostępne także przenośne mierniki cyjanowodoru o niższym zakresie 0-30ppm. Wyższy zakres pozwala na zmniejszenie ryzyka przekroczenia zakresu pomiarowego np. podczas badania pomieszczeń po fumigacji czy po wycieku cyjanowodoru z zachowaniem odpowiednich ŚOI. Najczęściej oprócz bieżącego pomiaru wykrywacz cyjanowodoru ma możliwość wskazywania przekroczenia poziomów średnich TWA (NDS) i STEL (NDSCh). To ważny element podczas codziennej pracy kiedy ekspozycje kumulują się w ciągu 8 godzinnej zmiany.
Powiadamianie o alarmie
Podstawową funkcją każdego przenośnego detektora cyjanowodoru jest powiadomienie użytkownika o przekroczeniu niebezpiecznego poziomu alarmowego. Realizowane jest to za pomocą sygnalizacji optycznej, akustycznej oraz wibracji. Nie bez znaczenia jest czytelny podświetlany wyświetlacz, który umożliwia odczyt wartości i rodzaju alarmu nawet w trudnych warunkach oświetlenia. Detektory cyjanowodoru GDI mają możliwość integracji z aplikacją pozwalającą na zdalny odczyt wartości wskazywanych przez miernik cyjanowodoru oraz alarmów.
Eksploatacja przenośnych czujników cyjanowodoru
Aby urządzenie prawidłowo podawało wartości pomiarowe i chroniło użytkownika niezbędne jest zachowanie kilku zasad. Przed każdym użyciem przenośny detektor cyjanowodoru powinien zostać przetestowany. Oczywiście większość urządzeń przeprowadza test wewnętrzny, ale obejmuje on tylko działanie obwodów i niektórych funkcji. Ważny jest tzw. test funkcjonalny, który pozwala stwierdzić czy gaz dochodzi do detektora (np. wlot gazu i chroniąca go membrana może być zanieczyszczona lub mokra i nie przepuszczać gazu co stanowi jedną z najczęstszych przyczyn braku wykrycia zagrożenia użytkownika przez urządzenie) oraz czy urządzenie reaguje na gaz (detektor cyjanowodoru choćby był najlepszy nie potrafi sam stwierdzić czy sensor wykrywa gaz bez jego podania z zewnątrz). Membrana jest najczęściej elementem wymiennym i warto ją wymieniać co jakiś czas. Sprawdzić należy stan baterii, wyświetlacza czy uchwytu. Przenośne detektory cyjanowodoru wymagają okresowej kalibracji oraz najczęściej adiustacji aby ich wskazania były poprawne. Należy także pamiętać, że każde przekroczenie zakresu pomiarowego zmienia charakterystykę sensora i po takim zdarzeniu detektor cyjanowodoru także musi przejść procedurę kalibracji i adiustacji. Szczegółowe informacje o eksploatacji przenośnego czujnika cyjanowodoru znajdują się w instrukcji obsługi urządzenia.
Przenośny detektor cyjanowodoru - stosowanie
Przenośne mierniki cyjanowodoru stosowane są zarówno przez pracowników i inspektorów obiektów gdzie użytkowany jest cyjanowodór jak i przez strażaków oraz ekipy interwencyjne podczas akcji ratowniczych. Typowe branże gdzie wykorzystuje się osobiste mierniki cyjanowodoru to produkcja chemiczna, tworzyw sztucznych czy leków, metalurgia, dezynsekcja i deratyzacja. Mierników cyjanowodoru używa się także w laboratoriach i jednostkach badawczych.
Rodzaje przenośnych detektorów GDI Solution
Detektor jednogazowy BELLMINI™
Miernik jednogazowy BELLMINI™ to urządzenie, które potrafi wykrywać jeden z 14 rodzajów gazów. Oferuje alarmy dla niskich i wysokich poziomów oraz umożliwia obliczanie średnich wartości TWA (odpowiednik polskiego NDS) i STEL (odpowiednik polskiego NDSCh). Charakteryzuje się niewielką wagą, kompaktowymi rozmiarami, wodoodpornością oraz wysoką odpornością na uszkodzenia. Został zaprojektowany z myślą o komforcie użytkownika.
Detektor BELLMINI™ to także ekonomiczne rozwiązanie, dzięki wymiennej baterii, która działa nawet do 2 lat, a także wymiennym czujnikom o wysokiej jakości i długiej żywotności, jest to wybór przyjazny zarówno dla portfela, jak i dla środowiska, zwłaszcza z uwagi na zastosowanie filtrów ochronnych oraz wymiennej płyty elektronicznej.
Podczas tworzenia miernika BELLMINI™ priorytetem było zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa. Urządzenie dysponuje automatyczną procedurą autodiagnostyki, która dokładnie sprawdza jego prawidłowe działanie, a także ma rozbudowaną pamięć do przechowywania zdarzeń i pomiarów. Przeszło szereg testów i zostało zweryfikowane przez polską jednostkę certyfikującą, co gwarantuje wysoką jakość.
Detektor BELLMINI™ wyposażony jest w bezprzewodową komunikację, co pozwala na połączenie z aplikacją BELLCONNECT™ na smartfony. Umożliwia to bieżące monitorowanie pomiarów, modyfikację ustawień oraz dostęp do zapisanych danych.
Właściwości pomiarowe detektora jednogazowego Bellmini
| Gaz | Zakres pomiarowy | Rozdzielczość | Zakres temperatur |
|---|---|---|---|
| O2 - tlen | 0-30%Vol | 0.1%Vol | -300C do 500C |
| O2 - tlen (bez ołowiu) | 0-30%Vol | 0.1%Vol | -400C do 600C |
| CO – tlenek węgla | 0-1000 ppm | 1 ppm | -300C do 500C |
| CO – tlenek węgla (rozszerzony) |
0-2000 ppm | 1 ppm | -300C do 500C |
| CO-H – tlenek węgla (odporny na wodór) |
0-500 ppm | 1 ppm | -300C do 500C |
| H2S - siarkowodór | 0-100 ppm | 0.1 ppm | -300C do 500C |
| H2 - wodór | 0-1000 ppm | 1 ppm | -300C do 500C |
| SO2 – ditlenek siarki | 0-20 ppm | 0.1 ppm | -300C do 500C |
| Cl2 - chlor | 0-50 ppm | 0.1 ppm | -200C do 500C |
| HCl - chlorowodór | 0-15 ppm | 0.1 ppm | -300C do 500C |
| HCN - cyjanowodór | 0-100 ppm | 0.1 ppm | -300C do 500C |
| PH3 - fosforowodór | 0-20 ppm | 0.1 ppm | -300C do 500C |
| ETO – tlenek etylenu | 0-20 ppm | 0.1 ppm | -200C do 500C |
| O3 - ozon | 0-5 ppm | 0.01 ppm | -200C do 500C |
| NO – tlenek azotu | 0-250 ppm | 1 ppm | -300C do 500C |
| NO2 – ditlenek azotu | 0-30 ppm | 0.1 ppm | -300C do 500C |
| NH3 - amoniak | 0-100 ppm | 1 ppm | -400C do 500C |
| NH3 – amoniak (rozszerzony) |
0-1000 ppm | 1 ppm | -400C do 500C |
*CO-H to dedykowana wersja sensora tlenku węgla CO, która jest odporna na wodór. Jest to rozwiązanie szczególnie rekomendowane dla karetek oraz w kontekście szeroko pojętego ratownictwa. W tych pojazdach, podczas ładowania dodatkowych akumulatorów, mogą występować niewielkie ilości wodoru, co w przypadku tradycyjnych detektorów CO może prowadzić do fałszywych alarmów.
Funkcje detektora jednogazowego Bellmini
Przenośny detektor BELLMINI™ oferuje kluczowe poziomy alarmowe, umożliwiając ustawienie alarmu niskiego (ostrzeżenie) oraz wysokiego (alarm) dla bieżących wartości. W przypadku gazów toksycznych istotne jest nie tylko stężenie, ale także czas narażenia. Z tego powodu przepisy określają najwyższe dopuszczalne stężenia jako wartości średnie. Dlatego istotne są poziomy alarmowe TWA (odpowiednik NDS) i STEL (odpowiednik NDSCh), które są zgodne z obowiązującymi normami.
Alarmy są sygnalizowane dźwiękowo (100 dB z odległości 10 cm), wibracyjnie oraz optycznie (czerwona dioda LED). Detektor posiada pamięć na 200 zdarzeń oraz 5000 pomiarów, które można przesyłać bezprzewodowo za pomocą technologii Bluetooth Low Energy (BLE) oraz Near Field Communication (NFC).
Cechy konstrukcyjne miernika jednogazowego Bellmini
Miernik jednogazowy BELLMINI™ wyposażony jest w duży wyświetlacz LCD, znacznie większy niż w konkurencyjnych urządzeniach, z wyraźnymi znakami i podświetleniem, co zapewnia doskonałą widoczność w ciemnych warunkach. Jego konstrukcja gwarantuje wodoodporność (IP68) oraz możliwość pracy w szerokim zakresie temperatur, zależnie od używanego sensora (szczegóły w karcie katalogowej).
Solidna obudowa zwiększa trwałość urządzenia, a wymienny filtr chroni sensor przed zanieczyszczeniami. Detektor BELLMINI™ można łatwo przymocować dzięki stalowemu klipsowi z dodatkowym ringiem do zaczepów uprzęży lub smyczy. Intuicyjne menu obsługiwane jednym przyciskiem sprawia, że jest wygodne w użyciu, nawet w rękawicach.
Wersje miernika Bellmini
Najpopularniejsze zastosowania detektora Bellmini
Jednogazowe mierniki BELLMINI™ znajdują zastosowanie na całym świecie w różnych branżach.
Unikalne cechy detektora jednogazowego BELLMINI™
Pobierz kartę katalogową detektora jednogazowego Bellmini:
Dokumenty i certyfikaty:
Fotografie oraz kolorystyka urządzeń może odbiegać od przedstawionej.
